Kolhorn

Kolhorn is vermoedelijk ontstaan als een havenplaats, gelegen aan de Zuiderzee, in de beschutting van de rond 1300 aangelegde Westfriese omringdijk. De naam Kolhorn betekent “koude hoek”.

In 1494 wordt er al melding gemaakt van het dorp. Pas vanaf het laatste kwart van de 16e eeuw, 1575, zien we de naam van de plaats op de kaarten verschijnen. de inwoners hielden zich in de 17e gouden eeuw voornamelijk bezig met de scheepvaart, vooral met de overslag van goederen uit grote zeeschepen op kleinere schepen die door geringere diepgang de handelswaar zoals hout, turf, rogge, pek, zout, verder over de Zuiderzee of binnenwateren Holland in brachten. Kolhorn was ook een vissersplaats.

Foto: Frans Koomen

Foto: Frans Koomen

In de 17e en 18e eeuw namen inwoners van Kolhorn deel aan de walvisvangst. De ansjovisvisserij bracht het dorp welvaart tussen 1900 en 1930. Met de Staverse (uit Stavoren) jol, ook wel ansjovisboot genoemd, kon begin 1900 met succes op de ansjovis in de nog zoute Zuiderzee worden gevist. De vissers hielden zich ook bezig met de vangst of van wier ofwel zogenaamd zeegras. Dit zeegras werd op grootschalige wijze gebruikt als bouwmateriaal voor de aanleg van dijken. Grote delen van de Westfriese omringdijk hebben wier als oudste kern. Wier werd na droging, uitspoelen en wederom droging, ook toegepast als dakbedekking, vulmiddel voor meubel en matras en zelfs als basismateriaal voor winning van jodium. Kolhorn was vooral ook een overslagpunt voor turf.

Turf was sedert de middeleeuwen een populair en relatief goedkope brandstof, die pas in de 19e eeuw vervangen werd door gas, antraciet (kolen) en olie. De in Kolhorn aanwezige turfschuren, ook wel kolenboeten genoemd, dienden om de vanuit de noordelijke provincies aangevoerde brandstof turf (en later ook andere brandstof) in op te slaan; wellicht hebben ze ook dienst gedaan als opslagplaats voor wier ofwel zeegras. In tegenstelling tot de woonhuizen staan de turfschuren niet achter en onder aan de dijk, maar er bovenop.

De schuren konden worden gevuld vanaf de dijkzijde; zij werden weer leeggehaald aan de andere lage zijde waar zich ook laad-en losplaatsen bevonden. Hoe lang dit soort schuren op deze plaats al staan is niet echt bekend. Veel van de history van Kolhorn kunt u bekijken in een museum dat is gevestigd in de gerestaureerde turfschuur Westfriesedijk 66 B, 1767 CS, Kolhorn. De openingstijden zijn van half april t/m september op wo, +vr,-zo. van 13.00-17.00 uur en op afspraak voor groepen telefoon 0224531615